تبلیغات
کاملترین بانک مقالات فارسی آسیب شناسی گفتار و زبان - لغزش زبانی یا اسپونریسم چیست؟

ما در زندگی خود تقریبا هر روز درگیر پردازش زبان هستیم. این پردازش به هنگام تماشای تلوزیون،گوش کردن به رادیو،خواندن آگهی های تبلیغاتی متحرک در حین رانندگی یا بحث در مورد وضعیت هوا رخ می دهد.  این فعالیت های زبانی معمولأ به سهولت، فراوان و ناخود آگاه انجام می گیرد. گاهی ممکن است آگاه باشیم که در حال جستجوی واژه ای،ساختن جمله ای یا تلاش برای درک منظور فرد دیگری هستیم اما هرگز از عملیات و سازو کارهای واقعی دخیل در تولید و درک عبارات زبانی آگاه نیستیم. روانشناسی زبان به مطالعه ی این سازو کارهای پردازش زبان می پردازد. یکی از روش های مورد استفاده ی روانشناسان زبان در بررسی پردازش و بازنمایی زبان در ذهن پرداختن به لغزش های زبانی بوده است که البته این روش در کنار سایر روش های جدید و تجربی قرار می گیرد.



لغزش زبانی:

برخی از قدیمی ترین و موثرترین مطالعات پردازش زبان به بررسی لغزش های سهوی زبانی به هنگام گفتار پرداخته است. لغزش زبانی به نام ویلیام ای. اسپونر، رئیس نیو کالج آکسفورداسپونریسم نیز خوانده میشود.اسپونر به تولید خطاهای گفتاری بسیار زیاد واغلب خنده دارشهرت داشت.درزیر دونمونه ازخطاهای مشهور وی آمده:

1-عبارت موردنظر وی:you have missed all my history lectures

آنچه وی گفت:you have hissed all mystery lectures

2-عبارت موردنظر وی :the dear old Queen

آنچه وی گفت:the queer old dean

درآغاز دهه ی 1960 ویکتوریافرامکین مطالعه ی لغزشها ودیگر لغزشهای زبانی راآغاز وخاطر نشان کردکه این خطاها میتوانند در مورد شناخت نحوه ی تولید جملهدر گفتار بسیار روشنگرباشند.به عنوان مثال همانطورکه در این مثال ها دیده میشود،الگوی خاص موجود در خطاهای اسپونر عبارت است از تمایل به جابجایی همخوان های آغازی واژه ها.واژه های جدیدی که از جابجایی این واحدها حاصل میشوند اغلب خنده دارند.(البته گاهی از این جابجایی هاصورتههایی حاصل میشود که واژه نیستند).اما نکته ی مهم روانشناختی زبان همین جاست: قبل از تولید جمله توسط فرد، طرح کل جمله باید مشخص شود تا چنین جابجایی هایی رخ دهد.

درغیر این صورت چگونه ممکن است  در مثال 1 اولین واحد آوایی ششمین واژه،یعنی history  به عقب آورده شودبه گونه ای که اولین واحد آوایی واژه ی سوم شود.مشاهده ی مهم دیگ فرامکین این بود که خطاهای گفتاری اغلب شامل "ترکیب و جور کردن" تکواژها در  درون واژه هاست.لغزشهای زبانی زیر را از فرامکین(1993) در نظر بگیرید.

3-عبارت مورد نظر وی:easily enough

عبارت تولید شده:easy enoughly

4-عبارت مورد نظر وی:i,d forgotten about that

عبارت تولید شده:  i,d forgot about ten that

تمام این خطاها شامل تولید تکواژه هایی است که در درون جمله با یکدیگر عوض شده اند.این ها شواهدی به دست میدهند دال بر اینکه تکواژ واحد سازنده ی بنیادی جمله های انگلییسی است،نه واژه.این مثال ها حاکی از آن است که در طراحی جمله (والبته در طراحی نادرست جمله) بخش های صرفی تشکیل دهنده ی واژه میتوانند مستقلا ایفای نقش کنند.همان طور که از این مثال ها پیداست لغزش های زبانی نکات جالبی را درباره ی ساز و کارهای دخیل در تولید زبان و نقش واحدهای زبانی همچون واج و تکواژدر تولید گفتار را روشن میکند.اما به دلیل آنکه لغزش زبانی امری طبیعی است ، محق بر زمان  و محل وقوع آن کنترل نداغرد و فقط باید منتظر وقوع آن باشد،بدین ترتیب تحلیل لغزشهای زبانی روشی میدانی است.

 

نویسنده: فرانک کیانفر،عضو گروه گفتاردرمانی.(مجله ی سخن،سال دهم،شماره ی 25 ،صفحه ی 34)

   


نظرات()

بانک مقالات آسیب شناسی گفتار و زبان

رسول علیدوستی - مرکز آموزش عالی علوم پزشکی وارستگان